Mum ve sakız lekesi nasıl çıkar?

Mum ve sakızda ilk adım aynıdır: lekeyi soğutup sertleştirmek. Buz dolu poşeti birkaç dakika üstünde tutun, sertleşen parçayı plastik bir kartla kazıyın. Halı ve kumaşta kalan mum izini kâğıt havlu koyup düşük ısıdaki ütüyle emdirebilirsiniz; ahşap masada ise ısı yerine sertleştirip kaldırma ve yumuşak bezle silme daha güvenlidir.

Mum ve sakız lekesinde neden önce soğutmak gerekir?

Mum da sakız da ısındıkça yumuşar, soğudukça sertleşir. Yumuşakken silmeye çalışmak lekeyi kumaşın liflerine ve halının tüylerine daha derin iter; ince bir tabaka hâlinde yayar. Sertleşmiş mum ise kırılır, sakız da parça hâlinde kalkar. Bu yüzden ilk müdahalede sıcak su, sıcak bez ya da deterjanla silmekten kaçının.

İşe başlamadan şunları hazırlayın:

• Buz küpleri ve ağzı kapanan bir poşet
• Plastik bir kart ya da plastik spatula (bıçak ve metal kazıyıcı değil)
• Beyaz kâğıt havlu ya da baskısız, beyaz pamuklu bez
• Buharsız kullanılabilen bir ütü
• Sıvı bulaşık deterjanı, ılık su ve temiz beyaz bez

Renkli peçete ya da baskılı kâğıt kullanmayın; ısıyla boyası lekenin olduğu yere geçebilir.

İlk dakikalarda yapılan birkaç hata, kolay çıkacak bir lekeyi kalıcı hâle getirebilir. Şunlardan kaçının:

• Sıcak mumu ya da taze sakızı bezle silmeye çalışmak
• Bıçak, makas ya da tel fırçayla kazımak
• Lekeyi yıkamadan kurutucuya ya da kalorifer üstüne koymak
• Ütüyü yüksek ısıda ya da buharla kullanmak

Halıdan mum nasıl çıkar?

1. Sertleştirin. Buz poşetini mumun üstüne koyun ve birkaç dakika bekleyin. Poşet sızdırmamalı; halının ıslanmaması gerekir.
2. Kazıyın. Plastik kartla sertleşen mumu parça parça kaldırın. Halı tüylerini koparmamak için tüylerin yönünde çalışın.
3. Kalıntıyı süpürün. Dökülen mum kırıntılarını elektrikli süpürgeyle alın.
4. Kâğıt havlu koyun. Kalan ince tabakanın üstüne iki kat beyaz kâğıt havlu yerleştirin.
5. Düşük ısıda ütüleyin. Ütüyü en düşük ısıya, buharı kapalı olarak ayarlayın. Ütüyü kâğıdın üstünde birkaç saniye tutup kaldırın; mum eriyip kâğıda geçer. Kâğıt yağlandıkça temiz bir parçayla değiştirin.
6. Renk izini kontrol edin. Renkli mumlar boya izi bırakabilir. Bu izi temizlemeyi aşağıdaki bölümde anlattık.

Ütü ve sıcaklık uyarısı: Sentetik halılarda, akrilik ve polipropilen tüylerde yüksek ısı tüyleri eritip parlak, sert bir iz bırakabilir. Önce görünmeyen bir köşede deneyin. Ütüyü asla doğrudan halıya değdirmeyin, kâğıdın üstünde uzun süre bekletmeyin ve ütüyü açık hâlde gözetimsiz bırakmayın. Yün ve ipek halılarda ısı kullanmadan önce etiketi okuyun; emin değilseniz yalnız soğutup kazıma yöntemiyle yetinin.

Halıdaki diğer lekeler için yöntemleri halıdaki leke evde nasıl çıkar yazısında topladık.

Kumaştaki ve giysideki mum lekesi nasıl çıkar?

Giysi, masa örtüsü ya da yastık kılıfı gibi yıkanabilen kumaşlarda iş daha kolaydır.

1. Kumaşı katlanmadan bir poşete koyup yarım saat kadar dondurucuda bekletin ya da buzla sertleştirin.
2. Sertleşen mumu elinizle ya da plastik kartla kırarak kaldırın.
3. Kalan tabakanın altına ve üstüne beyaz kâğıt havlu koyun.
4. Etiketin izin verdiği en düşük ısıda, buharsız ütüyle bastırıp kaldırın. Kâğıdı sık sık değiştirin.
5. Kalan yağlı gölgeye birkaç damla sıvı bulaşık deterjanı sürüp parmakla hafifçe yedirin ve birkaç dakika bekletin.
6. Kumaşı etiketindeki talimata göre yıkayın. Leke tamamen çıkmadan kurutucuya koymayın; ısı kalan izi sabitleyebilir.

İpek, saten ve kadife gibi hassas kumaşlarda ütü yöntemini kullanmayın. Etiketinde “kuru temizleme” yazan parçaları evde uğraşmadan temizleyiciye götürmek daha güvenlidir.

Koltuktan mum ya da sakız nasıl alınır?

Kumaş koltukta mantık halıyla aynıdır, ama sünger dolgu nedeniyle suyu çok az kullanmak gerekir. Buzu mutlaka poşet içinde uygulayın, sertleşen parçayı plastik kartla kaldırın ve kalan mum için kâğıt havlu ile en düşük ısıda kısa dokunuşlar yapın. Koltuğun kumaş etiketi varsa önce ona bakın: bazı etiketler su kullanılmamasını söyler. Kumaş türüne göre leke çıkarma yollarını koltuk lekesi kumaşa göre nasıl çıkar yazısında anlattık.

Ahşap masadaki mum nasıl temizlenir?

Ahşap yüzeyde ütü ve sıcak alet kullanmak cilayı, verniği ya da laki bozabilir. Burada soğutma yöntemi daha güvenlidir.

1. Buz poşetini mumun üstünde bir iki dakika tutun. Poşetin dışında oluşan suyu hemen kurulayın; ahşapta su bekletmeyin.
2. Sertleşen mumu plastik bir kartla, ahşabın damar yönünde yavaşça kaldırın.
3. Kalan ince tabakayı yumuşak, kuru bir bezle ovarak alın.
4. Yüzeyde yağlı bir gölge kaldıysa bezi birkaç damla deterjanlı ılık suyla nemlendirip iyice sıkın, silip hemen kurulayın.

Mum, yüzeyin çatlağına ya da oyma kısmına dolmuşsa saç kurutma makinesini en düşük ısıda ve uzaktan tutarak mumu biraz yumuşatıp kâğıt havluyla alabilirsiniz. Uzun süre sıcak hava tutmak cilada beyaz halka bırakabilir; kısa aralıklarla çalışın.

Sakız nasıl çıkarılır?

Sakızda da soğutma şarttır, ama sakız mumdan farklı olarak yağlı değil yapışkandır. Bu yüzden ütü yöntemi sakızda işe yaramaz; ısınan sakız eriyip daha geniş bir alana yayılır.

• Halıda: Buzla sertleştirin, plastik kartla ya da parmaklarınızla parçalar hâlinde koparın. Tüylere yapışmış küçük kırıntıları yeniden soğutup tek tek alın. Kalan yapışkan izi, deterjanlı ılık suyla nemlendirilmiş beyaz bezle tamponlayarak temizleyin, sonra temiz suyla nemli bezle geçip kurulayın.
• Giyside: Giysiyi poşete koyup dondurucuda bekletin. Sertleşen sakızı kırarak kaldırın, kalan izi deterjanla ön işleme yapıp etikete göre yıkayın.
• Ayakkabı altında: Buzla sertleştirip plastik kartla kazıyın; tabanın oyuklarında kalanı eski bir diş fırçasıyla alın.
• Masa ve sert yüzeyde: Buzla sertleştirip plastik kartla kaldırın, deterjanlı nemli bezle silip kurulayın.

Sakızı yağla yumuşatma yöntemi sert ve gözeneksiz yüzeylerde işe yarayabilir, ama halı ve kumaşta kalıcı yağ lekesi bırakır. Tekstilde yağ kullanmayın.

Mumun bıraktığı renk izi nasıl temizlenir?

Kırmızı, mor ya da lacivert mumlar eridikten sonra kumaşta ve açık renk halıda boya izi bırakabilir. Mumun kendisini aldıktan sonra:

1. Temiz, beyaz bir bezi az miktarda deterjanlı ılık suyla nemlendirin.
2. Lekeyi ovmadan, dışarıdan içeriye doğru tamponlayın.
3. Bez renk aldıkça temiz bir yüzüne geçin.
4. İz sürüyorsa beyaz bir pamuğa az miktarda alkol döküp önce görünmeyen bir yerde deneyin; kumaşın rengi atmıyorsa lekeye tamponlayın.
5. Son olarak temiz suyla nemli bezle geçip kurutun.

Alkol ve kolonya yanıcıdır. Kullanırken ortamı havalandırın, yakınında yanan mum, ocak ya da sigara olmasın. Aseton ve benzeri çözücüler sentetik lifleri eritebilir ve boyayı dağıtabilir; evde kullanmayın.

Mum ve sakız lekesini baştan önlemek için neler yapılabilir?

• Mumları tabanı geniş bir tabağın ya da mumluğun içinde yakın; doğrudan örtü veya halı üstüne koymayın.
• Yanan mumu taşımayın. Söndürdükten sonra erimiş mum soğuyana kadar bekleyin.
• Mumu perde, kitap ve kumaş yakınında, gözetimsiz ve çocukların ya da hayvanların ulaşabileceği yerde bırakmayın.
• Çocuklar için evde sakızın çiğnenebileceği yerleri belirlemek, halı ve koltukta biten sakız sayısını azaltır.

DipKöşe’de leke temizliği nasıl işliyor?

Standart ev temizliğinde salon, mutfak, her oda ve her banyo, iş bitiminde temizlikçinin işaretlediği kontrol listesinde ayrı satırlardır. Belirli bir mum ya da sakız lekesiyle ilgilenilmesini istiyorsanız lekenin yerini ve kumaş türünü rezervasyon notuna yazın; notunuz temizlikçiye iletilir. Kalıcı ya da derine işlemiş lekeler her zaman tek seferde çıkmayabilir. DipKöşe halı, koltuk ve yorgan yıkama hizmeti vermiyor; bu tür işler için yıkama hizmeti veren bir işletmeye başvurmanız gerekir.

Sık sorulanlar

Mum lekesini siz halledin, evin geri kalanı düzenli bir temizlikle toparlansın istiyorsanız rezervasyon ekranında ev tipinizi seçip süreyi ve tutarı önceden görün.